Co to jest scam? Definicja, rodzaje i ochrona przed oszustwem

Czym jest scam?

Scam to celowe oszustwo, którego celem jest nakłonienie osoby lub firmy do przekazania pieniędzy, danych albo dostępu do kont. Słowo pochodzi z angielskiego slangu i w polskim internecie oznacza najczęściej oszustwa prowadzone przez sieć, telefon lub SMS. W odróżnieniu od błędu czy awarii scam zawsze zakłada zamiar wprowadzenia w błąd, a ofiara działa dobrowolnie, bo ufa fałszywej historii.

Jak działa scam?

Większość oszustw przebiega według tego samego schematu w czterech krokach: kontakt, zaufanie, presja i wypłata. Oszust dociera do ofiary przez reklamę, e-mail, SMS lub wiadomość na Messengerze, podszywa się pod znaną markę lub osobę, buduje presję czasu („konto zostanie dziś zablokowane”), a potem prosi o przelew, dane karty albo kod BLIK. Generatywna AI obniża koszt każdego etapu: od poprawnych językowo maili phishingowych po deepfake’i znanych osób i chatboty podtrzymujące rozmowę z ofiarą.

Skala oszustw w Polsce i na świecie

Scamy to jedna z najszybciej rosnących form przestępczości zarówno w Polsce, jak i w USA. Raport roczny CERT Polska za 2025 rok pokazuje skalę zjawiska w naszym kraju.

Według CERT Polska w 2025 roku użytkownicy przesłali na numer 8080 ponad 350 tys. podejrzanych SMS-ów, a operatorzy zablokowali blisko 1,88 mln złośliwych wiadomości.

Najczęstsze rodzaje scamów

Oszustwa mają wiele form, ale w raportach CERT Polska i FTC powtarza się pięć typów.

• Phishing: fałszywe strony logowania do banków, firm kurierskich i serwisów ogłoszeniowych.
• Fałszywe inwestycje: platformy reklamowane deepfake’ami znanych osób.
• Podszywanie się: wiadomości od rzekomego szefa, członka rodziny, banku lub urzędu.
• Fałszywe sklepy: strony, które pobierają płatność i nie wysyłają towaru.
• Oszustwa wobec reklamodawców: fikcyjne agencje i „eksperci SEO” z gwarancją pierwszego miejsca.

Scam w marketingu internetowym i SEO

Marketerzy spotykają się ze scamami jako cele ataków i jako marki, pod które podszywają się oszuści. Typowe przykłady to fałszywe maile o „zawieszeniu konta Google Ads”, faktury za rzekome przedłużenie domeny i oferty tysięcy tanich linków, które należą do black hat SEO i mogą skończyć się karą. Marki tracą też klientów, gdy oszuści klonują ich stronę lub emitują reklamy z ich logo. W audytach sprawdzam sklonowane domeny i reklamy na nazwę marki, bo podkopują zaufanie i mogą trafiać do odpowiedzi AI o firmie.

Jak chronić firmę przed scamem?

Ochrona firmy przed oszustwami opiera się bardziej na nawykach weryfikacji niż na narzędziach.

1. Weryfikuj każdą prośbę o płatność drugim, znanym kanałem.
2. Włącz weryfikację dwuetapową w Google Ads, Meta i panelu hostingu.
3. Monitoruj nowe domeny i reklamy z nazwą Twojej marki.
4. Zabezpiecz formularze reCAPTCHA, aby blokować automatyczne nadużycia.
5. Zgłaszaj podejrzane strony na incydent.cert.pl, a SMS-y na numer 8080.